Το Εθνικό Σύστημα Υγείας στενάζει και απαιτείται άμεση ενίσχυση με προσωπικό
Του Αναστάσιου Νικολαΐδη
Βουλευτή ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής Ν. Δράμας
Οι πρόσφατες παραιτήσεις ιατρών και η αποχώρησή τους από το Εθνικό Σύστημα Υγείας, εξαιτίας των εξαντλητικών και απάνθρωπων συνθηκών εργασίας, αποδεικνύουν με τον πλέον εκκωφαντικό τρόπο ότι βασικά δομικά προβλήματα, με κυριότερο την υποστελέχωση, όχι μόνο παραμένουν άλυτα, αλλά επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου. Το ΕΣΥ δεν αντέχει άλλες καθυστερήσεις και ημίμετρα. Χρειάζονται αποφάσεις με τόλμη, σχέδιο και πολιτική βούληση.
Οι όποιες προσπάθειες επικοινωνιακής διαχείρισης μπορεί να δημιουργούν προσωρινά μια επίπλαστη εικόνα κανονικότητας. Όμως, η καθημερινότητα, τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τους πολίτες, αποκαλύπτει αμείλικτα την αλήθεια. Το σύστημα βρίσκεται στα όριά του και οι αντοχές του ανθρώπινου δυναμικού εξαντλούνται. Είναι προφανές ότι απαιτούνται ουσιαστικές παρεμβάσεις σε πολλαπλά επίπεδα, ώστε οι πολίτες να απολαμβάνουν ποιοτικές υπηρεσίες υγείας και το προσωπικό να εργάζεται με ασφάλεια και αξιοπρέπεια.
Οι ελλείψεις σε ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό σε Κέντρα Υγείας και Νοσοκομεία τουριστικών περιοχών της νησιωτικής χώρας διαμορφώνουν μια κατάσταση κρίσης, ιδίως κατά τους θερινούς μήνες, με την αύξηση του πληθυσμού λόγω των τουριστικών ροών. Αντίστοιχα, στην ηπειρωτική Ελλάδα, από τη Σπάρτη έως τη Δράμα και από τα Ιωάννινα έως την Αλεξανδρούπολη, επαναλαμβάνεται ένα ανησυχητικό μοτίβο. Κρίσιμες ειδικότητες απουσιάζουν, οργανικά κενά δεν καλύπτονται και το υπάρχον προσωπικό υπερβάλλει εαυτόν για να διατηρήσει τη στοιχειώδη λειτουργικότητα των νοσηλευτικών δομών. Μόνο χάρη στις υπεράνθρωπες προσπάθειες των ανθρώπων του, το Εθνικό Σύστημα Υγείας συνεχίζει να εκπληρώνει το καθήκον του προς τους πολίτες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση των αναισθησιολόγων του Γενικού Νοσοκομείου Δράμας, οι οποίοι από τις 27 έως τις 29 Ιουλίου κλήθηκαν να καλύψουν με συνεχόμενη τριήμερη εφημέρευση τα νοσηλευτικά ιδρύματα Σερρών και Δράμας. Πρόκειται για ένα περιστατικό που δεν θα έπρεπε ποτέ να συμβεί σε ένα οργανωμένο δημόσιο σύστημα υγείας. Δυστυχώς, όμως, δεν είναι μεμονωμένο, αλλά αντίθετα αντικατοπτρίζει την απορρύθμιση του ΕΣΥ και το σημείο διάβρωσης στο οποίο έχει περιέλθει.
Οι γιατροί και οι νοσηλευτές του ΕΣΥ εργάζονται καθημερινά κάτω από αντίξοες συνθήκες και πολύ συχνά υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα όρια εργασίας. Πέρα από τον αυτονόητο σεβασμό και την ευγνωμοσύνη που οφείλουμε στους ανθρώπους που στέκονται ως αντίβαρο στην εγκατάλειψη, το σημαντικότερο είναι να ληφθούν όλες οι αναγκαίες πρωτοβουλίες ώστε να επιλυθούν το γρηγορότερο δυνατό τα προβλήματα υποστελέχωσης. Η εξουθένωση του προσωπικού δεν είναι μόνο θέμα δικαιωμάτων ή επαγγελματικής αξιοπρέπειας. Αποτελεί πρωτίστως ζήτημα δημόσιας ασφάλειας, καθώς υπό συνθήκες εξάντλησης αυξάνεται κατακόρυφα η πιθανότητα σοβαρών ιατρικών λαθών.
Η αποτυχία της κυβερνητικής προσέγγισης αποτυπώνεται ξεκάθαρα και στο παράδειγμα της Παθολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Δράμας, η οποία εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα λειτουργεί με μία μόλις μόνιμη ιατρό, ενώ οι υπόλοιπες ανάγκες καλύπτονται με μετακινήσεις από άλλες περιοχές. Πρόκειται για μια ακόμη απόδειξη της απουσίας μόνιμων λύσεων και της αντιμετώπισης των προβλημάτων με προσωρινό τρόπο. Οι ελλείψεις μετατίθενται από περιοχή σε περιοχή, χωρίς να δίνεται κάποια διέξοδος.
Παρά τις έγκαιρες και επανειλημμένες προειδοποιήσεις, το πρόβλημα δεν αντιμετωπίστηκε όταν ακόμη υπήρχε διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό για την κάλυψη ενός ανεκτού αριθμού εφημεριών σε μηνιαίο επίπεδο. Οι παρεμβάσεις που τελικώς έγιναν ήταν καθυστερημένες και αναποτελεσματικές. Παράλληλα, παρά τις συνεχείς προσκλήσεις, ο Υπουργός Υγείας δεν έχει μέχρι σήμερα επισκεφθεί τη Δράμα, μια πράξη αυτονόητης πολιτικής και θεσμικής ευθύνης, που παραμένει εκκρεμής.
Την ίδια στιγμή που κρίσιμες ειδικότητες απουσιάζουν από το δημόσιο σύστημα, ο ιδιωτικός τομέας προσφέρει πλήθος εναλλακτικών. Το γεγονός αυτό εγείρει θεμελιώδη ερωτήματα. Γιατί οι γιατροί επιλέγουν να φύγουν από το ΕΣΥ; Γιατί το ΕΣΥ δεν είναι ελκυστικό σε νέους γιατρούς; Γιατί στον ιδιωτικό τομέα δεν υπάρχουν οι αντίστοιχες ελλείψεις συγκεκριμένων ειδικοτήτων; Αν δεν απαντηθούν ειλικρινά αυτά τα ερωτήματα, καμία πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος δεν θα αποδώσει ουσιαστικά.
Οι εποχές των μνημονίων και των ασφυκτικών περιορισμών έχουν παρέλθει. Σήμερα υπάρχει η δυνατότητα και η ευθύνη για τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και βιώσιμου Εθνικού Συστήματος Υγείας. Η επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό πρέπει να τεθεί στην κορυφή της ατζέντας. Η αναβάθμιση του ΕΣΥ προϋποθέτει ότι ο άνθρωπος, είτε ασθενής είτε εργαζόμενος, θα αποτελέσει τον κεντρικό πυλώνα της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας.
Οι μεγάλες αλλαγές δεν υλοποιούνται με επικοινωνιακά συνθήματα και επιδερμική αντιμετώπιση. Απαιτείται πολιτική βούληση, σχέδιο με βάθος και πράξεις που θα φέρουν αποτέλεσμα.
Το άρθρο του κ. Νικολαΐδη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «ΤΟ ΠΑΡΟΝ της Κυριακής»